کشیدن دندان برای ارتودنسی یکی از تصمیمات مهم و گاهی ضروری در مسیر دستیابی به یک لبخند زیبا و منظم است که می تواند سوالات و نگرانی های زیادی را برای بیماران ایجاد کند. بسیاری از افراد با شنیدن این عبارت دچار اضطراب می شوند، اما واقعیت این است که این کار با تشخیص دقیق یک متخصص ارتودنسی و با هدف ایجاد فضای کافی برای مرتب کردن دندان ها و اصلاح ناهنجاری های فکی انجام می شود. این اقدام کلیدی می تواند به حل مشکلات جدی مانند شلوغی دندان ها و بهبود نیم رخ صورت کمک کرده و نتیجه نهایی درمان را به طور چشمگیری بهبود ببخشد. این یک استراتژی درمانی برنامه ریزی شده است که اغلب برای دستیابی به نتایج پایدار و جلوگیری از بازگشت مشکلات در آینده، اجتناب ناپذیر است. در این مقاله جامع، به بررسی کامل این موضوع، از دلایل و ضرورت آن گرفته تا جایگزین ها و مراقبت های پس از آن می پردازیم. برای دریافت مشاوره تخصصی و انتخاب بهترین مسیر درمانی، می توانید به مطب دکتر مژگان آزادخواه، به عنوان یک دندانپزشک خوب تهران در محدوده سعادت آباد مراجعه کنید.
راهنمایی بگیرید: مشاوره ارتودنسی دندان
طرف قراردادبا:
طرف قراردادبا:
به مشاوره نیاز دارید؟
فرم مشاوره و رزرو وقت
چرا کشیدن دندان برای ارتودنسی لازم می شود؟
تصمیم برای کشیدن دندان هرگز یک انتخاب ساده و بی دلیل نیست، بلکه یک استراتژی درمانی پیچیده است که بر اساس آنالیز دقیق وضعیت دندان ها، فک و نیم رخ صورت بیمار اتخاذ می شود. هدف اصلی، فراهم کردن شرایط ایده آل برای حرکت دندان ها و قرار گرفتن آن ها در موقعیت صحیح و با ثبات است.
- ایجاد فضای کافی برای رفع شلوغی دندان ها
شایع ترین و اصلی ترین دلیل برای کشیدن دندان، کمبود فضا در قوس دندانی است. این وضعیت که به آن کراودینگ یا شلوغی دندان می گویند، زمانی رخ می دهد که اندازه مجموع دندان ها نسبت به اندازه فک بزرگ تر باشد. در این حالت، دندان ها برای قرار گرفتن در یک ردیف منظم فضای کافی ندارند و در نتیجه دچار چرخش، روی هم قرار گرفتن و کجی می شوند. با کشیدن دندان (معمولاً دندان های آسیای کوچک)، فضای لازم برای حرکت سایر دندان ها و صاف شدن آن ها توسط دستگاه های ارتودنسی فراهم می گردد. این یکی از بنیادی ترین روش های صاف کردن دندان کج در موارد شدید است. - اصلاح ناهنجاری های فکی و بایت (مال اکلوژن)
گاهی مشکل فراتر از بهم ریختگی دندان ها است و به رابطه نادرست بین فک بالا و پایین مربوط می شود. انواع مال اکلوژن نیازمند اصلاحات پیچیده تری هستند. برای مثال، در بیمارانی که دچار جلو بودن شدید دندان های فک بالا (اوربایت شدید) یا جلو بودن فک پایین (آندربایت) هستند، کشیدن دندان می تواند فضای لازم برای عقب بردن قوس دندانی و اصلاح رابطه بین دو فک را فراهم کند. این امر نه تنها عملکرد جویدن را بهبود می بخشد، بلکه تأثیر مستقیمی بر بهبود و هماهنگی نیم رخ صورت بیمار نیز دارد. همچنین در مواردی مانند کراس بایت که یک یا چند دندان از موقعیت صحیح خود خارج شدند، ایجاد فضا می تواند به اصلاح آن کمک کند. - اصلاح بیرون زدگی دندان ها (Protrusion)
در برخی افراد، دندان های جلویی، چه در فک بالا و چه در فک پایین، به سمت بیرون متمایل شده و حالت بیرون زدگی دارند. این وضعیت می تواند بر توانایی بسته شدن کامل لب ها تأثیر بگذارد. کشیدن دندان، به خصوص دندان های آسیای کوچک، فضای لازم برای عقب بردن دندان های جلویی و اصلاح زاویه آن ها را فراهم می کند که این کار به زیباتر شدن لبخند و ایجاد یک نیم رخ متعادل تر کمک شایانی می کند.
بیشتر بدانید: دندان عقل نهفته | ارتودنسی بدون کشیدن دندان
آیا ارتودنسی بدون کشیدن دندان امکان پذیر است؟ (جایگزین ها)
بله، علم ارتودنسی همواره به دنبال روش های کمتر تهاجمی است و کشیدن دندان تنها زمانی انجام می شود که سایر گزینه ها برای ایجاد فضا کافی نباشند. متخصص ارتودنسی قبل از تصمیم گیری نهایی، جایگزین های زیر را بررسی می کند.
- عریض کردن قوس فکی (Expansion)
در بیماران جوان تر که رشد فک آن ها کامل نشده است، می توان با استفاده از دستگاه های خاصی به نام اکسپندر یا باز کننده کام، عرض فک بالا را افزایش داد و فضای بیشتری برای دندان ها ایجاد کرد. این روش در ارتودنسی کودکان بسیار موثر است اما در بزرگسالان به دلیل کامل شدن رشد اسکلتی، کارایی محدودی دارد. - تراش مختصر بین دندانی (IPR)
در موارد شلوغی خفیف تا متوسط، دندانپزشک می تواند مقدار بسیار کمی (حدود ۰.۲۵ تا ۰.۵ میلی متر) از مینای دندان را از سطوح بین دندانی تراش دهد. این کار که به آن IPR یا Stripping می گویند، با ایجاد فضاهای کوچک بین دندان ها، به رفع شلوغی های جزئی کمک می کند. این روش کاملاً بی خطر است و به ساختار دندان آسیب نمی زند. - حرکت دادن دندان ها به سمت عقب (Distalization)
با استفاده از ابزارهای خاصی مانند مینی اسکرو ها، می توان دندان های مولر (آسیای بزرگ) را به سمت عقب فک حرکت داد و برای سایر دندان ها فضا ایجاد کرد. این تکنیک پیچیده است و برای همه بیماران مناسب نیست.
مقاله مرتبط: درمان فک نامتقارن و کج
|
روش جایگزین |
توضیحات |
مناسب برای |
| عریض کردن قوس فکی |
استفاده از دستگاه اکسپندر برای افزایش عرض فک بالا و ایجاد فضا. |
کودکان و نوجوانان در حال رشد |
|
تراش بین دندانی (IPR) |
تراش مقدار بسیار کمی از مینای دندان برای ایجاد فضاهای کوچک. |
شلوغی های خفیف تا متوسط |
|
عقب بردن دندان ها |
استفاده از مینی اسکرو برای حرکت دادن دندان های آسیاب به عقب فک. |
موارد خاص با شرایط استخوانی مناسب |
فرآیند تشخیص: متخصص ارتودنسی چگونه تصمیم می گیرد؟
تشخیص ضرورت کشیدن دندان یک فرآیند چند مرحله ای و دقیق است که شامل موارد زیر می شود:
- معاینه بالینی: بررسی دقیق وضعیت دندان ها، لثه ها، بایت و نیم رخ صورت بیمار.
- تهیه رادیوگرافی: عکس های پانورامیک و سفالومتری اطلاعات دقیقی در مورد موقعیت ریشه دندان ها، وجود دندان نهفته، وضعیت استخوان فک و رابطه اسکلتی فکین ارائه می دهند.
- قالب گیری و تهیه مدل های دندانی: این مدل ها به دندانپزشک اجازه می دهند تا روابط دندانی را از زوایای مختلف بررسی کرده و میزان دقیق کمبود فضا را اندازه گیری کند.
پس از آنالیز تمام این اطلاعات، طرح درمان نهایی مشخص می شود.
بخوانید: ارتودنسی نامرئی برای کودکان
مطلع شوید: ارتودنسی رنگی
کدام دندان ها معمولاً برای ارتودنسی کشیده می شوند؟
انتخاب دندانی که باید کشیده شود، کاملاً استراتژیک است. هدف، کشیدن دندانی است که کمترین تأثیر منفی را بر عملکرد و زیبایی داشته باشد و بیشترین فضا را در بهترین موقعیت ممکن فراهم کند.
- دندان های آسیای کوچک (Premolars): این دندان ها شایع ترین کاندیداها برای کشیدن هستند. دلیل این انتخاب این است که آن ها دو عدد در هر ربع فکی هستند (کشیدن یکی از آن ها عملکرد را مختل نمی کند)، در مرکز قوس دندانی قرار دارند و فضای مناسبی ایجاد می کنند و از نظر زیبایی نیز اهمیت کمتری نسبت به دندان های نیش و جلویی دارند.
- دندان های آسیای بزرگ دوم (Second Molars): در موارد خاصی، به خصوص زمانی که نیاز به عقب بردن کل قوس دندانی باشد، ممکن است دندان آسیای بزرگ دوم کشیده شود.
- دندان های پیشین (Incisors): کشیدن دندان های جلویی بسیار نادر است و تنها در شرایط خاصی مانند وجود ناهنجاری در اندازه یا شکل آن ها یا شلوغی شدید در ناحیه جلویی فک پایین انجام می شود.
- دندان های عقل: اگر دندان عقل نهفته باشد یا باعث فشار به سایر دندان ها شود، کشیدن آن تقریباً همیشه توصیه می شود، اما این کار به تنهایی فضای قابل استفاده زیادی برای رفع شلوغی در جلوی دهان ایجاد نمی کند.
بیشتر بدانید: ارتودنسی در 40 سالگی و بالاتر
بدانید: جابجایی و چرخش دندان
انواع روش های ارتودنسی برای بستن فضا
پس از اینکه فضای لازم با کشیدن دندان فراهم شد، درمان ارتودنسی دندان برای حرکت دادن دندان ها و بستن فضاهای خالی آغاز می شود. انتخاب نوع دستگاه به شرایط بیمار و توصیه دندانپزشک شما، دکتر مژگان آزادخواه دندانپزشک منطقه 2 تهران بستگی دارد.
- ارتودنسی ثابت
موثرترین روش برای مدیریت فضاهای ناشی از کشیدن دندان، ارتودنسی ثابت است. براکت ها و سیم های این سیستم، نیروی مداوم و کنترل شده ای را برای حرکت دقیق دندان ها و بستن کامل فضا ها اعمال می کنند. ارتودنسی سرامیکی نیز نوعی از ارتودنسی ثابت است که به دلیل همرنگ بودن با دندان ها، از نظر زیبایی برای بیماران مطلوب تر است. - ارتودنسی دیمون
سیستم ارتودنسی دیمون با استفاده از براکت های خود باز شونده، اصطکاک کمتری ایجاد کرده و به دندان ها اجازه می دهد با نیروی کمتر و به شکل فیزیولوژیک تری حرکت کنند. این امر می تواند به کاهش درد ارتودنسی و تسریع فرآیند بستن فضا ها کمک کند. - ارتودنسی نامرئی
در برخی موارد با کمبود فضای متوسط، می توان از پلاک های شفاف یا ارتودنسی نامرئی (اینویزیلاین) برای بستن فضا ها استفاده کرد. این روش برای بیمارانی که به زیبایی ظاهری در طول درمان اهمیت می دهند، بسیار محبوب است، اما مدیریت فضاهای بزرگ ناشی از کشیدن دندان با این روش چالش برانگیز تر است. - ارتودنسی لینگوال
در روش ارتودنسی لینگوال، براکت ها به سطح پشتی دندان ها متصل می شوند و کاملاً از دید پنهان هستند. این روش نیز یک گزینه کاملاً زیبایی برای حرکت دادن دندان ها پس از کشیدن است، هرچند ممکن است هزینه بیشتری داشته باشد.
لینک مفید: ارتودنسی فک پایین
دوران نقاهت و مراقبت های بعد از کشیدن دندان
مراقبت صحیح پس از کشیدن دندان برای جلوگیری از عفونت و تسریع روند بهبودی ضروری است.
- کنترل خونریزی: گاز استریلی که روی محل زخم قرار داده می شود را برای حداقل یک ساعت با فشار ملایم نگه دارید.
- کاهش تورم و درد: استفاده از کمپرس یخ در ۲۴ ساعت اول می تواند به کاهش تورم کمک کند. مصرف مسکن های تجویز شده توسط دندانپزشک نیز درد را کنترل می کند.
- رژیم غذایی: در روزهای اول از غذاهای نرم و خنک استفاده کنید و از خوردن غذاهای سفت، داغ و پرادویه خودداری کنید.
- بهداشت دهان: از روز دوم به بعد، دهان خود را با آب نمک ولرم به آرامی شستشو دهید. مسواک زدن سایر دندان ها باید با دقت انجام شود.
آشنا شوید: مراقبت های بعد از کشیدن دندان
آیا فضای خالی دندان کشیده شده در ارتودنسی بسته می شود؟
این یکی از بزرگترین نگرانی های بیماران است و پاسخ آن یک “بله” قاطع است. در واقع، تمام هدف از کشیدن دندان، استفاده از فضای آن برای اهداف درمانی است. متخصص ارتودنسی با استفاده از سیم ها، فنرها و الاستیک های مخصوص، دندان های مجاور را به صورت کنترل شده به سمت این فضای خالی حرکت می دهد. این فرآیند ممکن است چندین ماه طول بکشد، اما در پایان درمان، هیچ فضای خالی قابل مشاهده ای باقی نخواهد ماند و دندان ها در یک ردیف منظم و بدون فاصله قرار خواهند گرفت.
باورهای غلط و رایج درباره کشیدن دندان برای ارتودنسی
- کشیدن دندان به سایر دندان ها آسیب می زند: برعکس، نکشیدن دندان در موارد ضروری می تواند به دلیل شلوغی شدید، منجر به پوسیدگی بین دندان و بیماری های لثه شود و سلامت سایر دندان ها را به خطر بیندازد.
- کشیدن دندان باعث تحلیل استخوان فک می شود: تحلیل استخوان فک زمانی رخ می دهد که یک دندان از دست رفته جایگزین نشود. در ارتودنسی، چون فضا به سرعت توسط دندان های مجاور پر می شود، استخوان فک سالم و فعال باقی می ماند.
- کشیدن دندان باعث لق شدن دندان های دیگر می شود: حرکت دندان ها در ارتودنسی یک فرآیند فیزیولوژیک و کنترل شده است. اگرچه در طول درمان ممکن است دندان ها کمی تحرک داشته باشند، اما پس از پایان درمان و قرار گرفتن در موقعیت نهایی، کاملاً محکم و با ثبات خواهند شد.
نتیجه گیری
کشیدن دندان برای ارتودنسی یک بخش علمی و برنامه ریزی شده از یک طرح درمانی جامع برای رسیدن به لبخندی سالم، کاربردی و زیبا است. این اقدام اگرچه ممکن است در ابتدا نگران کننده به نظر برسد، اما در موارد ضروری، به اصلاح مشکلات پیچیده ای چون شلوغی شدید دندان ها و ناهنجاری های فکی کمک کرده و نتایج پایدار و موفقیت آمیزی را به همراه دارد. انتخاب یک متخصص باتجربه، کلید موفقیت در این مسیر است. دکتر مژگان آزادخواه، دندانپزشک در سعادت آباد، با بهره گیری از دانش روز و تکنیک های مدرن به عنوان دندانپزشک ترمیمی و زیبایی، بهترین طرح درمانی شامل ارتودنسی متحرک و ثابت را با در نظر گرفتن تمام جوانب برای شما برنامه ریزی می کند تا با اطمینان کامل، مسیر اصلاح طرح لبخند خود را آغاز کنید.
به مشاوره نیاز دارید؟
فرم مشاوره و رزرو وقت
سوالات متداول
آیا کشیدن دندان برای همه بیماران ارتودنسی ضروری است؟
خیر، به هیچ وجه. تنها در مواردی که کمبود شدید فضا وجود داشته باشد یا نیاز به اصلاحات پیچیده فکی باشد، متخصص ارتودنسی این روش را توصیه می کند. بسیاری از درمان ها بدون نیاز به کشیدن دندان انجام می شوند.
چه مدت طول می کشد تا جای دندان کشیده شده بسته شود؟
این زمان به عوامل مختلفی مانند سن بیمار، میزان فاصله و روش درمانی بستگی دارد، اما به طور متوسط، بستن کامل فضا ممکن است بین ۶ تا ۱۲ ماه طول بکشد.
آیا کشیدن دندان دردناک است؟
فرایند کشیدن دندان با بی حسی موضعی کامل انجام می شود و شما در حین کار هیچ دردی احساس نخواهید کرد. درد و ناراحتی جزئی پس از آن نیز با مسکن های معمولی که توسط دندانپزشک شما در بهترین کلینیک دندانپزشکی تهران تجویز می شود، به راحتی قابل کنترل است.
بهترین سن برای ارتودنسی چه زمانی است؟
سن مناسب ارتودنسی معمولاً در دوران نوجوانی (حدود ۱۲ تا ۱۴ سالگی) است، اما درمان ارتودنسی هیچ محدودیت سنی ندارد و ارتودنسی بزرگسالان نیز بسیار رایج است و نتایج عالی به همراه دارد. ارتودنسی پیشگیرانه نیز می تواند در سنین پایین تر برای جلوگیری از مشکلات پیچیده تر انجام شود.
آیا کشیدن دندان بر روی فرم صورت تاثیر می گذارد؟
بله، و این تاثیر مثبت است. در مواردی که بیرون زدگی دندان ها وجود دارد، کشیدن دندان و عقب بردن دندان های جلویی می تواند به بهبود نیم رخ صورت، فرم لب ها و ایجاد یک ظاهر متعادل تر کمک کند.
منابع:
