در عمل های دندانپزشکی، عصب کشی (درمان ریشه دندان) به عنوان یکی از روش های مؤثر برای نجات دندان های آسیب دیده از پوسیدگی یا ضربه شناخته می شود. با این حال، حتی پس از انجام این روش، احتمال بروز عفونت در داخل یا اطراف کانال های ریشه وجود دارد. تشخیص به موقع عفونت دندان عصب کشی شده از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ زیرا تشخیص نادرست یا به موقع انجام نشدن درمان، می تواند منجر به بروز درد شدید، از دست دادن دندان و مشکلات سیستمیک شود. در این مقاله بهترین دکتر عصب کشی دندان به بررسی مفهوم، علل، علائم و روش های تشخیص عفونت در دندان های عصب کشی شده پرداخته و اهمیت تشخیص زودهنگام را مورد تأکید قرار می دهیم.
به مشاوره نیاز دارید؟
فرم مشاوره و رزرو وقت
مفهوم عفونت دندان عصب کشی شده
عفونت دندان عصب کشی شده به وضعیتی اطلاق می شود که با وجود انجام درمان ریشه، باکتری های باقی مانده یا نفوذ مجدد آن ها موجب ایجاد التهاب و عفونت در بافت های داخلی دندان و اطراف آن (پری آپیکال) می گردند. این عفونت ممکن است به دلیل ناقص بودن فرایند درمان، وجود کانال های پنهان، ترک های ریشه یا از بین رفتن ماده پرکننده ایجاد شود. از آنجایی که دندان های عصب کشی شده فاقد پالپ زنده هستند، انتظار می رود که دیگر عصب دردناکی نداشته باشند؛ اما در صورت بروز عفونت، علائم درد و ناراحتی به وجود می آید که نیازمند بررسی دقیق دندانپزشک است.
در صورت عدم استفاده از روکش دندان بعد از عصب کشی، احتمال نفوذ باکتری و بروز عفونت در دندان افزایش می یابد.
برای آشنایی کامل با علل، علائم و روش های درمان پوسیدگی دندان، پیشنهاد می کنیم مقاله جامع ما درباره حفره دندان را مطالعه کنید.
اگر تصور می کنید سن بالا مانعی برای صاف کردن دندان ها است، مقاله کامل ما درباره ارتودنسی در ۴۰ سالگی و بالاتر را از دست ندهید.
علل بروز عفونت دندان های عصب کشی شده
عوامل متعددی می توانند در بروز عفونت دندان عصب کشی شده نقش داشته باشند، از جمله:
-
ناقص بودن تمیز سازی کانال های ریشه:
برخی از دندان ها دارای ساختار پیچیده و چند کاناله هستند. در صورت عدم شناسایی یا کامل تمیز نکردن تمامی کانال ها، باکتری ها باقی مانده و زمینه عفونت فراهم می شود.
-
ترمیم ناکافی:
عدم تکمیل فرایند پرکردن کانال یا استفاده از ماده پرکننده ناکافی می تواند به نفوذ مجدد باکتری ها و ایجاد عفونت منجر شود.
-
وجود ترک های ریشه:
ترک های ریز در ساختار دندان می تواند مسیر ورود باکتری به داخل ریشه را فراهم کند.
-
تغییرات طولانی مدت در ماده پرکننده:
با گذشت زمان، ماده پرکننده ممکن است از بین برود یا دچار شکستگی شود که در نتیجه باکتری ها از آن طریق وارد دندان شوند.
اگر بیشتر در مورد عصب کشی یا درمان ریشه دندان بدانیم، میتوانیم با آگاهی بیشتر از بروز عفونت های بعد از درمان جلوگیری کنیم. ترمیم دندان شکسته، علاوه بر باز گرداندن زیبایی لبخند، برای جلوگیری از عفونت و حفظ عملکرد صحیح جویدن ضروری است.
بیشتر بدانیم: مراقبتهای پس از درمان ریشه | آبسه دندان چیست؟
علائم و نشانه های عفونت دندان های عصب کشی شده
برای تشخیص عفونت دندان عصب کشی شده، شناخت علائم بالینی و تصویربرداری بسیار حیاتی است. از جمله علائم متداول می توان به موارد زیر اشاره کرد:
-
درد مداوم و شدید:
در اکثر موارد، درد پس از عصب کشی تا چند روز اول می تواند طبیعی باشد؛ اما درد بیش از یک هفته یا درد شدید هنگام جویدن یا تماس با دمای گرم/سرد، نشانگر بروز عفونت است.
-
تورم لثه و بافت های اطراف:
تورم، قرمزی و گرمی بافت اطراف دندان نشانه ای از التهاب و احتمالاً عفونت در ناحیه پری آپیکال می باشد.
بیشتر بدانید: عفونت لثه
-
تغییر رنگ دندان:
تغییر رنگ یا تیره شدن دندان پس از درمان ریشه می تواند نشان دهنده نکروز یا عفونت در داخل دندان باشد.
-
ترشحات چرکی:
وجود ترشحات یا آبسه به همراه بوی بد دهان، علامت جدی عفونت و نفوذ باکتری به بافت های اطراف دندان است.
-
حساسیت غیرطبیعی به دما:
دندان های عصب کشی شده معمولاً به تغییرات دمایی حساس نیستند؛ بنابراین حساسیت یا درد هنگام تماس با نوشیدنی های گرم یا سرد، نشانه ای از عفونت یا التهاب است.
-
حالت عمومی بیمار:
در موارد شدید، ممکن است بیمار تب کند یا احساس خستگی و ناراحتی عمومی داشته باشد.
یکی از دلایل اصلی نیاز به درمان ریشه و در برخی موارد عفونت بعد از عصب کشی، نکروز پالپ دندان است.
برای آشنایی بیشتر با دلایل، علائم و راهکارهای درمانی دندان کبود یا مرده، این مقاله را بخوانید.
در دوران نقاهت پس از جراحی های دهانی، مصرف غذاها و نوشیدنی های نرم و خنک، از جمله خوردن بستنی بعد از جراحی ایمپلنت، می تواند به تسکین درد و کاهش تورم کمک کند؛ با این حال، همیشه برای دریافت توصیه های غذایی و مراقبتی دقیق، با پزشک معالج خود مشورت نمایید.
تشخیص عفونت دندان عصب کشی شده
تشخیص دقیق عفونت دندان عصب کشی شده مستلزم استفاده از ترکیبی از ارزیابی های بالینی، تصویربرداری و تست های تخصصی است:
-
معاینه بالینی:
در ابتدا، بهترین دندانپزشک در تهران با معاینه دقیق بالینی، علائم بالینی نظیر تورم، قرمزی، تغییر رنگ دندان و وجود ترشحات چرکی را بررسی می کند. همچنین، بررسی پاسخ بیمار به لمس و فشار در ناحیه دندان عصب کشی شده و اطراف آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
-
تصویر برداری رادیولوژی:
عکس های رادیوگرافی (X-ray): عکسبرداری از دندان و بافت های اطراف به دندانپزشک کمک می کند تا تغییرات پری آپیکال مانند وجود توده های تاریک (radiolucency) یا علائم شکستگی ریشه را شناسایی کند.
-
اسکن یا CT:
CBCT در مواردی که عفونت گسترده یا پیچیده است، استفاده از CT اسکن یا CBCT می تواند تصویری سه بعدی از ساختار دندان و بافت های اطراف ارائه دهد و اطلاعات دقیق تری در خصوص محل و میزان عفونت به دست آورد.
-
تست های تشخیصی حساسیت:
گرچه دندان های عصب کشی شده نباید به محرک های حرارتی یا الکتریکی پاسخ دهند، اما در صورت بروز عفونت ممکن است برخی از علائم حساسیتی به وجود آید. تست های حساسیت مانند تست الکتریکی یا تست دمایی به دندانپزشک کمک می کنند تا وضعیت باقی مانده عصب یا وجود التهاب در بافت های پیرامون را ارزیابی کند.
بیشتر بدانید: درمان های خانگی بوی بد دهان
-
ارزیابی سایر علائم سیستمیک:
در صورت بروز علائم عمومی نظیر تب، احساس خستگی یا تغییر در وضعیت عمومی بیمار، ارزیابی دقیق تر وضعیت سیستمیک و درخواست آزمایش های خون می تواند نشان دهنده گسترش عفونت به خارج از ناحیه دندان باشد.
در برخی موارد، عصب کشی دندان عقل به دلیل موقعیت دشوار آن میتواند منجر به باقی ماندن باکتری و در نتیجه بروز عفونت شود.
تعداد ایمپلنت برای هر فک یک مقدار ثابت نیست و توسط دندانپزشک متخصص بر اساس عواملی چون کیفیت و کمیت استخوان، نوع پروتز مورد نظر و شرایط خاص هر بیمار تعیین می گردد.
اهمیت تشخیص زود هنگام عفونت دندان عصب کشی شده
تشخیص به موقع عفونت دندان عصب کشی شده از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا:
-
جلوگیری از گسترش عفونت:
در صورت تشخیص به موقع، می توان با اقدام درمانی مناسب از گسترش عفونت به بافت های اطراف یا حتی به سایر نقاط بدن جلوگیری کرد.
-
صرفه جویی در هزینه و زمان درمان:
تشخیص سریع، امکان انجام درمان های غیر جراحی مانند عصب کشی مجدد را فراهم می کند و از نیاز به استخراج دندان یا جراحی های پیچیده جلوگیری می کند.
-
حفظ دندان طبیعی:
با تشخیص و درمان به موقع، می توان از از دست دادن دندان های طبیعی جلوگیری کرد و کارایی دهان و دندان را حفظ نمود.
چه کسانی نمی توانند ایمپلنت دندان انجام دهند؟ افرادی که دچار مشکلاتی مثل کمبود تراکم استخوان فک، بیماری های مزمن کنترل نشده یا مصرف بالای سیگار هستند، معمولاً شرایط لازم برای انجام ایمپلنت را ندارند.
مقاله مفید: از بین رفتن مینای دندان
چالش های تشخیص عفونت در دندان های عصب کشی شده
با وجود استفاده از روش های متنوع تشخیصی، تشخیص عفونت در دندان های عصب کشی شده همچنان چالش هایی دارد:
-
ناشناخته بودن تمام کانال های ریشه:
ساختار پیچیده دندان ها ممکن است باعث شود که برخی کانال های اضافی یا شاخه های پنهان به درستی شناسایی نشوند.
-
تشابه علائم با شرایط دیگر:
برخی علائم عفونت مانند درد و تورم ممکن است با مشکلات دیگری نظیر التهاب لثه یا شکستگی دندان اشتباه گرفته شوند.
-
تأثیر محدود تست های حساسیت:
از آنجایی که دندان های عصب کشی شده فاقد پالپ زنده هستند، تست های حساسیت ممکن است نتایج نادرستی ارائه دهند؛ بنابراین تکیه بر معاینه بالینی و تصویربرداری ضروری است.
مطلب مرتبط: عوارض بعد از عصب کشی دندان
عصب کشی مجدد یا اپیکتومی؛ راهکارهای درمانی در صورت بروز عفونت مجدد
در مواردی که عفونت دندان عصب کشی شده باز میگردد یا به درمان اولیه پاسخ نمیدهد، دو گزینه درمانی اصلی وجود دارد: عصب کشی مجدد (ریتریتمنت) و اپیکتومی. در روش عصب کشی مجدد، دندانپزشک کانال های قبلی را باز کرده، تمیز میکند و مجدداً با مواد مخصوص پر مینماید تا باکتری ها به طور کامل از بین بروند. اما در شرایطی که امکان درمان مجدد از طریق کانال وجود نداشته باشد یا شکست درمان قبلی ناشی از ترک های ریشه یا ضایعات پیشرفته باشد، جراحی اپیکتومی (برداشتن نوک ریشه و پاک سازی ناحیه عفونی) به عنوان راه کار نهایی پیشنهاد میشود.
در فرآیند بازسازی لبخند و بهبود زیبایی دندان ها، استفاده از روکش زیرکونیوم دندان به دلیل استحکام بالا و جلوه طبیعی، گزینه ای ایده آل و ماندگار محسوب می شود.
پیشگیری و مراقبت های پس از عصب کشی
برای جلوگیری از بروز مجدد عفونت و حفظ سلامت دندان های عصب کشی شده، رعایت نکات پیشگیرانه و مراقبت های بعد از عصب کشی دندان در دوره نقاهت اهمیت ویژه ای دارد:
-
رعایت بهداشت دهان و دندان:
مسواک زدن منظم (حداقل دو بار در روز) و استفاده از نخ دندان به طور دوره ای، به حذف پلاک و ذرات غذایی کمک کرده و از رشد باکتری ها جلوگیری می کند.
-
مراجعه منظم به دندانپزشک:
انجام معاینات دوره ای و عکس برداری از دندان ها پس از درمان، به شناسایی زودهنگام هرگونه تغییر در وضعیت دندان یا ایجاد علائم عفونتی کمک می کند.
-
رژیم غذایی مناسب:
مصرف مواد غذایی نرم و کم قند در روزهای اولیه پس از عصب کشی، به کاهش فشار و تحریک ناحیه تحت درمان کمک می کند.
-
استفاده از داروهای تجویز شده:
مصرف دقیق داروهای ضد التهابی و مسکن طبق دستور پزشک، می تواند دوره نقاهت را تسهیل و از تشدید التهاب جلوگیری کند.
-
اجتناب از فعالیت های فیزیکی شدید:
در دوره بهبودی، کاهش فعالیت های ورزشی یا هرگونه فشاری که ممکن است بر دندان وارد شود، از اهمیت زیادی برخوردار است.
زمانی که عفونت در دندانی که قبلاً عصب کشی شده ادامه داشته باشد، ممکن است نیاز به جراحی ریشه دندان وجود داشته باشد.
ورم صورت پس از انجام ایمپلنت دندان یک واکنش طبیعی بدن به جراحی است که معمولاً طی چند روز کاهش می یابد، اما در صورت تداوم یا شدت غیرعادی، نیازمند بررسی تخصصی خواهد بود.
سوالات متداول درباره عفونت دندان عصب کشی شده
آیا دندان عصب کشی شده ممکن است دوباره عفونت کند؟
بله، اگر درمان ریشه به طور کامل انجام نشده باشد یا باکتری ها مجدداً به داخل کانال نفوذ کنند، ممکن است دندان عصب کشی شده دوباره دچار عفونت شود.
علائم عفونت مجدد دندان چیست؟
درد مداوم، تورم لثه، حساسیت به فشار یا دمای بالا و پایین، تغییر رنگ دندان و خروج ترشحات چرکی از جمله علائم شایع هستند.
در صورت عفونت مجدد، آیا باید دندان کشیده شود؟
خیر، در بیشتر موارد میتوان با عصب کشی مجدد یا اپیکتومی دندان را حفظ کرد.
آیا عفونت دندان عصب کشی شده خطرناک است؟
در صورت عدم درمان، بله.
برای پیشگیری از عفونت مجدد چه باید کرد؟
رعایت بهداشت دهان، مراجعه منظم به دندانپزشک و پیگیری درمان های تکمیلی پس از عصب کشی، احتمال بروز مجدد عفونت را کاهش میدهد.
جمع بندی
آگاهی از علائم کلیدی مانند درد مداوم، تورم و تغییر رنگ دندان بعد از عصب کشی، و همچنین استفاده از عکس های رادیوگرافی و CT اسکن می تواند به مژگان آزادخواه در تشخیص دقیق و به موقع این مشکل کمک کند. در نهایت، همکاری نزدیک بیمار و دندانپزشک برای پیگیری منظم وضعیت دندان و انجام معاینات دوره ای، کلید موفقیت در مدیریت و درمان عفونت های پس از عصب کشی است. با توجه به موارد گفته شده، در صورت بروز هرگونه علائم غیرطبیعی پس از انجام عصب کشی، مراجعه فوری به دندانپزشک متخصص و استفاده از روش های تشخیصی دقیق، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
در برخی افراد، انواع دندان عقل به شکل روئیده، نیمه نهفته یا کاملاً نهفته دیده می شود. این تفاوت در رویش می تواند روی سلامت دهان و نیاز به درمان تأثیرگذار باشد. انواع چسب روکش دندان، پیوندی مستحکم و نامرئی میان دندان و روکش ایجاد می کند که زیبایی، عملکرد و دوام لبخند شما را تضمین می نماید.
منابع:
