دندان های شیری اولین مجموعه دندانی هستند که در دهان کودک ظاهر می شوند. اگرچه برخی افراد تصور می کنند این دندان ها از اهمیت چندانی برخوردارند، اما در واقع این دندان ها به عنوان پایه و چارچوب رشد دندان های دائمی عمل می کنند. از نظر ساختاری، آن ها از رنگ، ضخامت مینا، اندازه و طول ریشه ای متفاوت از دندان های دائمی برخوردارند؛ امری که در درک روند طبیعی رشد دهان کودکان اهمیت فراوانی دارد.
در این مقاله به تشریح دقیق خصوصیات دندان های شیری، زمان بندی رویش و افتادن آن ها و راهکارهای مراقبتی پرداخته می شود تا والدین بتوانند با آگاهی کامل، روند طبیعی رشد دندان های فرزندشان را درک و در صورت نیاز به موقع به متخصص دندانپزشکی مراجعه کنند.
دندان شیری چیست؟
دندان های شیری یا دندان های اولیه، نخستین دندان هایی هستند که در دهان نوزاد ظاهر می شوند. این دندان ها در دوران جنینی شکل می گیرند و از حدود ۶ ماهگی تا یک سالگی به صورت تدریجی از لثه بیرون می آیند. در مجموع، تعداد آن ها ۲۰ عدد است؛ به طوری که در هر فک ۱۰ دندان به صورت قرینه قرار می گیرند.
از نظر ساختاری، دندان های شیری دارای مینا و عاج نازکتر، ریشه های کوتاه تر و پالپ بزرگ تری نسبت به دندان های دائمی هستند؛ ویژگی هایی که باعث می شود در صورت بروز پوسیدگی، سریع تر به عصب دندان نفوذ کند. از دیدگاه پزشکان، آن ها علاوه بر ایفای نقش در جویدن غذا، به حفظ فضای لازم برای رویش دندان های دائمی و شکل گیری صحیح استخوان فک کمک می کنند. همچنین از نظر زیبایی و تلفظ صحیح کلمات نقش بسزایی دارند.
مقاله علت کج شدن دندان ها در کودکان را مطالعه کنید.
بیشتر بدانید: پوسیدگی دندان شیری کودکان | فلوراید تراپی چیست؟
کدام دندان ها شیری هستند؟
دندان های شیری در دهان کودک به سه گروه عمده تقسیم می شوند:
- دندان های پیشین (قدامی): شامل دندان های جلویی فک بالا و پایین که برای نگه داشتن غذا و کمک به تلفظ صحیح کلمات اهمیت دارند. معمولاً اولین دندان هایی که ظاهر می شوند، دندان های جلویی فک پایین هستند.
- دندان های نیش: دندان های تیز و نوک دار که برای بریدن غذا کاربرد دارند.
- دندان های آسیاب: این دندان ها در قسمت عقبی فک قرار دارند و برای خرد کردن و جویدن غذا استفاده می شوند.
ترتیب رویش این دندان ها نیز معمولاً به گونه ای است که ابتدا دندان های جلویی فک پایین (معمولاً در حدود ۵ تا ۷ ماهگی) و سپس دندان های جلویی فک بالا ظاهر می شوند؛ پس از آن دندان های کناری و در نهایت دندان های آسیاب به ترتیب در بازه های زمانی متفاوت رویش پیدا می کنند.
- ترتیب تقریبی رویش دندان های شیری
- دندان های جلویی پایین: از ۵ تا ۷ ماهگی
- دندان های جلویی بالا: از ۶ تا ۸ ماهگی
- دندان های کناری: از ۹ تا ۱۲ ماهگی
- دندان های آسیاب: دندان های آسیاب بزرگ اول در حدود ۱۲ تا ۱۶ ماهگی و دندان های آسیاب بزرگ دوم بین ۲۰ تا ۳۰ ماهگی ظاهر می شوند. برای آشنایی با انواع دندان مقاله لینک شده را مطالعه نمایید.
این ترتیب رشد در هر کودک ممکن است با اختلاف های اندکی همراه باشد که تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد.
مطالعه بیشتر: زود دندان درآوردن در نوزادان | آبسه دندان چیست؟
بخوانید: ارتودنسی نامرئی برای کودکان
زمان بندی رویش و افتادن دندان های شیری
- زمان رویش: روند رویش دندان های شیری معمولاً از ۶ ماهگی آغاز شده و تا ۲ تا ۳ سالگی تکمیل می شود. اگرچه برخی از نوزادان ممکن است از بدو تولد یا قبل از ۶ ماهگی یک یا چند دندان داشته باشند، اما برای اکثر کودکان روند طبیعی از ۶ ماهگی آغاز می گردد.
- زمان افتادن: افتادن دندان های شیری به منظور جایگزینی با دندان های دائمی از حدود ۶ سالگی شروع شده و این روند تا ۱۲ سالگی ادامه می یابد. در واقع با رشد دندان های دائمی، ریشه دندان های شیری تحت فشار قرار گرفته و تحلیل می رود؛ به همین دلیل دندان های شیری به تدریج لق شده و از دهان خارج می شوند.
نکته مهم این است که این روند در هر کودک می تواند متفاوت باشد؛ برخی کودکان ممکن است دندان های خود را زودتر از موعد مقرر از دست بدهند و برخی دیگر دیرتر. اما در هر صورت، اگر مدت زمان بیش از ۹ ماه از زمان انتظار افتادن یک دندان گذشته باشد، بهتر است با دندانپزشک مشورت شود.
بیشتر بدانید: همه چیز درباره نایت گارد
مطلع شوید: تاثیر لبنیات بر روی دندان
اهمیت نگهداری و مراقبت از دندان های شیری
دندان های شیری اگرچه موقتی به نظر می رسند، اما حفظ سلامت آن ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. دلایل آن به شرح زیر است:
- حفظ فضای لازم: دندان های شیری به عنوان راهنمای رشد دندان های دائمی عمل می کنند. از بین رفتن زودهنگام آن ها می تواند منجر به بسته شدن فضای لازم برای رویش دندان های دائمی شود.
- تسهیل جویدن و گفتار: سلامت دندان های شیری برای توانایی جویدن صحیح غذا و تلفظ صحیح کلمات ضروری است.
- پیشگیری از مشکلات آتی: پوسیدگی دندان های شیری می تواند به عفونت و درد شدید منجر شود که در نهایت بر روی دندان های دائمی تأثیر منفی بگذارد.
- بهداشت دهان: آموزش بهداشت دهان و دندان از همان دوران کودکی سبب عادات سالم در بزرگسالی می شود.
برای حفظ سلامت دندان های شیری، توصیه می شود:
- کودکان حداقل دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنند.
- پس از شیرخوردن، به ویژه در شب، دهان کودک را با آب تمیز کنند.
- رژیم غذایی کم شکر و چسبناک داشته باشند.
- به طور منظم به دندانپزشک اطفال مراجعه کرده و معاینات دوره ای انجام دهند.
مقاله مفید: از بین رفتن مینای دندان
مشکلات ناشی از افتادن زودرس یا دیررس دندان های شیری
افتادن زودرس یا دیررس دندان های شیری می تواند مشکلاتی را به همراه داشته باشد:
- افتادن زودرس: اگر دندان های شیری زودتر از موعد طبیعی بیفتند، فضای خالی ایجاد شده ممکن است توسط دندان های مجاور اشغال شود. این موضوع می تواند مانع از رشد صحیح دندان های دائمی شود و باعث ایجاد مشکلات ارتودنسی در آینده گردد.
- ماندن دندان های شیری در بزرگسالی: در برخی موارد، به دلیل عدم رویش دندان های دائمی جایگزین یا رشد نابه جای دندان های اصلی، دندان های شیری در بزرگسالی باقی می مانند. این وضعیت می تواند از نظر زیبایی و عملکرد دهان و دندان مشکلاتی ایجاد کند.
- اختلال در عملکرد جویدن و گفتار: از دست دادن دندان های شیری در زمان نامناسب ممکن است باعث اختلال در عملکرد جویدن و تلفظ صحیح کلمات شود.
در صورت مشاهده هر یک از این مشکلات، مراجعه به متخصص ارتودنسی یا دندانپزشک اطفال ضروری است تا با روش های درمانی مناسب، فضای لازم ایجاد و عملکرد دهان حفظ شود.
عوامل مؤثر بر زمان بندی افتادن دندان های شیری
چندین عامل می توانند بر زمان بندی افتادن دندان های شیری تأثیر بگذارند:
- عوامل ژنتیکی: تاریخچه خانوادگی در روند رویش و افتادن دندان کودکان نقش مهمی دارد.
- رژیم غذایی و عادات غذایی: مصرف مواد قندی، نوشیدنی های شیرین و چسبناک می تواند باعث پوسیدگی زودرس دندان های شیری شود.
- بهداشت دهان و دندان: عدم رعایت اصول بهداشتی مانند مسواک زدن منظم و معاینات دوره ای دندانپزشکی موجب افزایش خطر پوسیدگی و آسیب به دندان های شیری می شود.
- عادات کودک: عواملی مانند مکیدن انگشت، استفاده طولانی مدت از شیشه شیر هنگام خواب می تواند بر روی سلامت دندان های شیری تأثیر بگذارد.
- ضربه و تصادف: ضربه های ناشی از سقوط یا برخورد می تواند باعث لق شدن یا شکستگی دندان های شیری شود.
شناخت این عوامل می تواند به والدین کمک کند تا با ایجاد تغییرات لازم در رژیم غذایی و بهداشتی، از بروز مشکلات جدی تر جلوگیری کنند.
مطالعه بیشتر: دندان درآوردن نوزادان و کودکان
مقاله مفید: علت سیاه شدن دندان
جمع بندی
در این مقاله به بررسی جامع دندان های شیری پرداختیم. ابتدا تعریف و ویژگی های آن ها را بررسی کردیم؛ از جمله تعداد (۲۰ دندان)، ویژگی های ساختاری (مینا و عاج نازک، ریشه های کوتاه تر و پالپ بزرگ تر) و نقش حیاتی آن ها در حفظ فضای لازم برای رشد دندان های دائمی و شکل گیری صحیح فک. سپس به ترتیب رویش دندان های شیری، زمان بندی طبیعی رویش (از ۶ ماهگی تا ۳ سالگی) و افتادن آن ها (تقریباً از ۶ تا ۱۲ سالگی) اشاره کردیم.
همچنین اهمیت نگهداری و مراقبت از دندان های شیری، روش های بهداشتی و معاینات دوره ای را مورد بررسی قرار دادیم تا از بروز مشکلاتی مانند افتادن زودرس یا دیررس، از بین رفتن فضای لازم برای دندان های دائمی و مشکلات عملکردی جلوگیری شود. در پایان می توان گفت که هر کودک روند رشد خاص خود را دارد؛ لذا رعایت نکات بهداشتی و مراجعه منظم به دندانپزشک اطفال، کلید داشتن لبخندی سالم و زیبا در کودکان است.
والدین باید با آگاهی از زمان بندی طبیعی رویش و افتادن دندان های شیری، نگرانی های بی مورد را کنار بگذارند و در صورت مشاهده هرگونه انحراف از روند طبیعی، با دکتر مژگان آزادخواه مشورت نمایند.
آیا میدانید: آمالگام چیست؟
به مشاوره نیاز دارید؟
فرم مشاوره و رزرو وقت
