زود دندان درآوردن در نوزادان

دندان های شیری اولین دندان هایی هستند که در دوران کودکی ظاهر می شوند و نقش مهمی در توانایی کودک برای جویدن غذا، صحبت کردن و شکل گیری ساختار فکی دارند. معمولاً زمان رویش اولین دندان ها بین ۶ تا ۹ ماهگی است؛ اما در برخی موارد نوزادان ممکن است زودتر یا حتی دیرتر از این بازه دندان در بیاورند. به همین دلیل، والدین همواره در پی یافتن پاسخ هایی برای سؤال «آیا زود دندان درآوردن نوزاد مشکل جدی است؟» هستند. بهترین دندانپزشک در تهران به بررسی عوامل مؤثر بر زود دندان درآوردن نوزادان و کودکان، علائم آن و راهکارهای مراقبتی می پردازیم.

پروسه و فرآیند دندان درآوردن نوزادان

دندان درآوردن یا همان رویش دندان های شیری کودکان فرآیندی تدریجی است که با تشکیل جوانه های دندانی در فک از دوران بارداری آغاز می شود. به طور معمول، اولین دندان ها معمولاً دندان های میانی فک پایین (دندان های مرکزی) هستند که در حدود ۶ ماهگی ظاهر می شوند. پس از آن دندان های میانی فک بالا و سپس دندان های کناری و آسیاب ها به ترتیب در بازه های سنی متفاوت (حدود ۸ تا ۱۲ ماهگی برای دندان های بالا و ۱۰ تا ۱۲ ماهگی برای دندان های کناری) رویش می کنند. تکمیل مجموعه ۲۰ دندان شیری معمولاً تا پایان دوره ۲ تا ۳ سالگی اتفاق می افتد.

این روند، اگرچه در اکثر نوزادان به شکل نسبتا یکنواخت اتفاق می افتد، اما به دلیل تفاوت های ژنتیکی و تغذیه ای ممکن است از یک کودک به کودک دیگر متفاوت باشد. برخی از نوزادان ممکن است در چند ماهگی اولین نشانه های زودهنگام رویش دندان را نشان دهند، در حالی که در برخی موارد دیگر این فرآیند تا نزدیک به یک سالگی به تأخیر بیافتد.

اگر تصور می‌ کنید سن بالا مانعی برای صاف کردن دندان‌ ها است، مقاله‌ کامل ما درباره ارتودنسی در ۴۰ سالگی و بالاتر را از دست ندهید.

علل زود دندان درآوردن در نوزادان

علل زود دندان درآوردن نوزادان معمولاً مربوط به عوامل ژنتیکی و تغذیه ای است. برخی از مهم ترین عوامل عبارتند از:

• عوامل ژنتیکی

الگوی رویش دندان در خانواده نقش بسزایی دارد. اگر والدین یا بستگان نزدیک تجربه زودتر دندان درآوردن داشته باشند، احتمالاً نوزاد نیز همین روند را دنبال خواهد کرد. تحقیقات نشان می دهد که زمان رویش دندان تا حد زیادی به ژنتیک وابسته است؛ بنابراین نگران بودن والدین از زود دندان درآوردن اغلب جای توجیه ندارد.

• تغذیه مادر در دوران بارداری

در دوران بارداری، تغذیه مادر می تواند بر رشد جنینی دندان ها تأثیر بگذارد. دریافت کافی کلسیم، ویتامین D و سایر مواد مغذی، موجب شکل گیری بهتر و سالم تر دندان های نوزاد می شود. از سوی دیگر، کمبود این مواد می تواند باعث تأخیر یا حتی برخی تغییرات در روند رویش دندان ها شود.

• عوامل محیطی و بهداشتی

برخی از والدین ممکن است به دنبال استفاده از روش های سنتی برای تسریع روند دندان درآوردن باشند. برای مثال، استفاده از لثه گیرها یا ماساژ دهان با شیوه های سنتی که در برخی از سایت های فارسی مانند کارن مارکت و نی نی پلاس مورد بحث قرار گرفته اند. با این حال، مهم است بدانیم که تأثیر این روش ها محدود است و بیشتر به عنوان راهکارهای تسکین دهنده درد در نظر گرفته می شوند تا تغییر دهنده زمان رویش دندان.

• عوامل پزشکی

در موارد نادر، مشکلات هورمونی مانند کم کاری تیروئید مادرزادی یا اختلالات مرتبط با کمبود ویتامین D می توانند باعث زود یا دیر دندان درآوردن شوند. همچنین، نوزادانی که زودتر به دنیا می آیند (نوزادان نارس) ممکن است از نظر زمان رویش دندان با همسالان خود متفاوت باشند.

مطلب مفید: افتادن دندان کودکان

علائم دندان درآوردن نوزادان

تشخیص زمان دندان درآوردن تنها بر اساس مشاهده فیزیکی دندان ها نیست، بلکه والدین می توانند با مشاهده علائم زیر از روند دندان درآوردن مطلع شوند:

• افزایش بزاق دهی: بسیاری از نوزادان در دوره دندان درآوردن دچار افزایش تولید بزاق می شوند. این افزایش بزاق ممکن است به حدی باشد که کنترل آن برای نوزاد دشوار شود و بزاق از دهان خارج شود.
• تحریک پذیری و بی قراری: دندان درآوردن اغلب با ناراحتی و درد همراه است؛ از این رو نوزاد ممکن است بسیار تحریک پذیر و بی قرار شود. برخی از والدین گزارش می کنند که نوزادان در این دوره گریه های بیشتری دارند و به طور کلی حالت روحی آن ها تغییر می کند.
• گاز زدن اشیاء: به عنوان راهی برای تسکین درد لثه، نوزادان معمولاً اشیاء مختلفی را به دهان می برند و می چوبند. این رفتار طبیعی به کاهش فشار روی لثه ها کمک می کند.
• تورم و قرمزی لثه ها: پیش از آنکه دندان از لثه بیرون بیاید، لثه ها ممکن است قرمز و متورم به نظر برسند. این تورم لثه در کودکان ناشی از فشار دندان در حال رشد است و پس از ظهور دندان کاهش می یابد.
• تغییر در الگوی خواب و اشتها: برخی از نوزادان به دلیل درد و ناراحتی ناشی از دندان درآوردن، ممکن است دچار اختلال در خواب شوند یا اشتهای آن ها کاهش یابد. این تغییرات معمولاً موقتی بوده و پس از رویش دندان به حالت عادی باز می گردند.

مطلب مفید: عصب کشی دندان کودکان

مشکلات رایج در پروسه‌ درآوردن دندان

پروسه‌ی درآوردن دندان در کودکان و نوزادان، اگرچه از جهات زیبایی و رشد طبیعی جسمی مهم و تاثیرگذار است، اما همراهی با مشکلاتی نظیر درد، تورم و عوارض ممکن اجتناب‌ناپذیر است. در این قسمت، به صورت جامع به این مشکلات متداول که در طول این فرآیند ممکن است برای کودکان و والدین پیش آید، پرداخته خواهد شد:

1. درد و تورم:

درآوردن دندان‌ها ممکن است با درد و تورم لثه‌ها همراه باشد. این امر می‌تواند برای کودکان و والدین یک تجربه آزاردهنده باشد. در برخی موارد، لثه‌ها قبل از درآوردن دندان‌ها تورم و تحریک می‌شوند که می‌تواند باعث ایجاد تورم و درد در ناحیه دهان و حتی درد در گوش‌ها شود. برخوردهای ملایم با لثه‌ها و استفاده از اسباب بازی‌های مناسب کمک می‌کند تا کودک از تورم و درد لثه‌ها کمتر آگاهی داشته باشد.

2. تب و عدم راحتی:

بعضی از کودکان در طول پروسه‌ی درآوردن دندان‌ها ممکن است با تغییر در وضعیت حالت عمومی، افزایش تب و عدم راحتی مواجه شوند. این وضعیت ممکن است ناشی از واکنش دهانی به فرآیند درآوردن دندان یا موارد دیگری مانند عفونت باشد. در چنین مواردی، مشاوره با دندانپزشک خوب در تهران و استفاده از داروهای ضد تب و ضد التهاب توصیه می‌شود.

3. عوارض ممکن:

در برخی مواقع، درآوردن دندان‌ها می‌تواند با عوارضی نظیر خونریزی لثه، قرمزی و التهابات دور دندان‌ها همراه باشد. این عوارض معمولاً به دنبال درآوردن دندان‌های شیری و بزرگ‌تر شامل دندان‌های دائمی می‌تواند رخ دهد. استفاده از مراقبت‌های بهداشتی دهان، از جمله مسواک‌زنی منظم و استفاده از محصولات ضد التهاب موضعی، می‌تواند به کاهش این عوارض کمک کند.

در نهایت، مشکلات مرتبط با پروسه‌ی درآوردن دندان، اغلب به مرور زمان کاهش می‌یابند و برای مدیریت آن‌ها می‌توان از راهکارهای آسان و موثری استفاده کرد. که در ادامه با آنها آشنایی بیشتری پیدا خواهید کرد.

سوال های شما : هزینه روکش دندان

مراقبت ها و راهکارهای کاهش درد دندان درآوردن

با توجه به اینکه دندان درآوردن می تواند با درد و ناراحتی همراه باشد، والدین می توانند از راهکارهای زیر برای کاهش این درد استفاده کنند:

• استفاده از دندان گیرهای سرد: دندان گیرهای خنک شده در یخچال می توانند به تسکین درد و کاهش التهاب لثه کمک کنند. این وسیله ها با ایجاد حس خنکی و فشار ملایم بر لثه، آرامش موضعی فراهم می کنند. نکته مهم این است که دندان گیر نباید یخ زده یا بسیار سفت باشد تا آسیبی به لثه نوزاد وارد نکند.
• ماساژ لثه ها: استفاده از انگشت تمیز یا ابزارهای مناسب مانند مسواک های کوچک و نرم برای ماساژ لثه های نوزاد می تواند به کاهش درد و تحریک لثه ها کمک کند. این ماساژ با افزایش جریان خون و کاهش تورم به بهبود احساس ناراحتی کمک می کند.
• تغذیه مناسب: در دوره دندان درآوردن، ممکن است نوزاد به دلیل درد دچار کاهش اشتها شود. ارائه غذاهای خنک و نرم مانند پوره های میوه یا ماست می تواند به تسکین لثه های ملتهب کمک کند. همچنین، حفظ هیدراتاسیون (آب دهی مناسب) از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
• استفاده احتیاطی از مسکن های خوراکی: در مواردی که درد نوزاد بیش از حد قابل تحمل است، می توان با مشورت پزشک از مسکن های مناسب مانند استامینوفن استفاده کرد. اما باید دقت کرد که میزان مصرف دقیقاً طبق دستور پزشک باشد.
• اجتناب از داروها و محصولات نامناسب: استفاده از ژل های موضعی حاوی بنزوکائین یا ژل های خانگی دندان درد توصیه نمی شود؛ زیرا این محصولات ممکن است عوارض جدی مانند متهموگلوبینمی ایجاد کنند. همچنین، از دندان گیرهای مایع پرهیز کنید که احتمال ترکیدن و ایجاد خطر خفگی وجود دارد.

مطلب مرتبط: پوسیدگی دندان شیری کودکان

افسانه ها و حقایق در مورد دندان درآوردن

با وجود اطلاعات علمی فراوان، افسانه ها و باورهای نادرستی پیرامون دندان درآوردن نوزادان وجود دارد. برخی از این افسانه ها عبارتند از:

• ارتباط بین زمان دندان درآوردن و هوش کودک: بسیاری بر این باورند که نوزادانی که زودتر دندان در می آورند، دارای ضریب هوشی بالاتری هستند؛ در حالی که تحقیقات نشان می دهد زمان رویش دندان به طور مستقیم با هوش مرتبط نیست. هر دو حالت زود و دیر دندان درآوردن می توانند در نوزادان سالم مشاهده شوند.
• تأثیر زمان دندان درآوردن بر سلامت دندان های آینده: یکی دیگر از افسانه ها این است که نوزادانی که دندان های خود را زودتر در می آورند، دندان های آسیب پذیرتری خواهند داشت. در واقع، سلامت دندان های شیری بیشتر به نحوه مراقبت و بهداشت دهان و دندان وابسته است تا زمان دقیق رویش آن ها.
• ارتباط بین دندان درآوردن و علائم بیماری: برخی والدین معتقدند که دندان درآوردن می تواند باعث تب، اسهال یا سایر علائم بیماری شود. اما مطالعات نشان می دهد که دندان درآوردن معمولاً با تب ملایم (کمتر از ۳۸ درجه) همراه است و تب بالا یا اسهال بیشتر به علت عفونت های ویروسی یا باکتریایی است تا خود فرآیند دندان درآوردن.

مطلب مفید: علت کج شدن دندان ها در کودکان

جمع بندی

دندان درآوردن نوزادان بخشی از روند طبیعی رشد آن هاست که علی رغم ناراحتی هایی که ممکن است ایجاد کند، نیازی به نگرانی بیش از حد وجود ندارد. عواملی چون ژنتیک، تغذیه مادر در دوران بارداری، و شرایط محیطی می توانند زمان رویش دندان ها را تحت تأثیر قرار دهند. علائم رایج مانند افزایش بزاق، تحریک پذیری، گاز زدن اشیاء و تورم لثه ها می توانند نشانه های خوبی از شروع این فرآیند باشند. والدین با استفاده از روش های مراقبتی نظیر دندان گیرهای سرد، ماساژ لثه ها و تغذیه مناسب می توانند به کاهش درد و ناراحتی نوزاد کمک کنند. همچنین لازم به ذکر است که بسیاری از افسانه ها و باورهای غلط پیرامون دندان درآوردن وجود دارد؛ از جمله ارتباط زمان رویش دندان با هوش کودک یا تأثیر آن بر سلامت دندان های آینده. مهم است که والدین با اطلاعات صحیح و مشورت با متخصص دندانپزشک، نگرانی های خود را برطرف کرده و مراقبت های لازم را انجام دهند. در پایان، باید گفت که زود دندان درآوردن در نوزادان به تنهایی نشانه ای از مشکلی نیست و بیشتر به ویژگی های فردی و ژنتیکی کودک برمی گردد. با رعایت نکات بهداشتی و مراقبتی، می توان این مرحله را به طور طبیعی و با حداقل ناراحتی پشت سر گذاشت و از گذر این دوره مهم در رشد کودک لذت برد.

مطلب مفید: کمک به کودکان در غلبه بر اضطراب دندانپزشکی